Economische impact rondom zombillion voor investeerders en bedrijven

De term ‘zombillion’ duikt steeds vaker op in economische discussies, vaak in de context van bedrijven die te lang in leven blijven zonder daadwerkelijk winstgevend te zijn. Deze bedrijven, soms ook wel ‘walking dead’ genoemd, slorpen kapitaal op dat elders mogelijk beter besteed zou kunnen worden, wat negatieve gevolgen kan hebben voor de algehele economische groei en innovatie. Het is belangrijk voor investeerders en bedrijven om de dynamiek rondom deze ‘zombillion’ fenomenen te begrijpen om weloverwogen beslissingen te nemen.

Het probleem van zombillion-bedrijven is niet nieuw, maar de omvang ervan lijkt de laatste jaren toe te nemen, mede door een combinatie van lage rentevoeten en een bereidheid van banken om verliezen te accepteren in de hoop op een toekomstige opleving. Dit creëert een perverse stimulans voor bedrijven om door te gaan, zelfs als hun fundamentele vooruitzichten zwak zijn. De impact hiervan is complex en reikt verder dan alleen de directe betrokken bedrijven.

De oorzaken van het zombillion-fenomeen

Verschillende factoren dragen bij aan het ontstaan en in stand houden van zombillion-bedrijven. Een belangrijke oorzaak is de lage rentepolitiek die in veel landen is gevoerd na de financiële crisis van 2008. Lage rentevoeten maken het goedkoper voor bedrijven om schulden aan te gaan en af te lossen, waardoor ze langer kunnen overleven, zelfs als ze geen winst maken. Dit maskeert fundamentele problemen en verhindert dat noodzakelijke herstructureringen plaatsvinden. Bovendien kunnen banken, vaak om politieke redenen of om verliezen te vermijden, leningen blijven verstrekken aan bedrijven die anders failliet zouden gaan, waardoor zij in een ‘zombie’-status worden gedwongen of gehouden. Een andere factor is de complexiteit van de moderne economie en de verstrengeling van toeleveringsketens, waardoor het moeilijker wordt om de werkelijke gezondheid van een bedrijf te beoordelen.

De rol van overheidssteun

In sommige gevallen kan overheidssteun, bedoeld om banen te redden of de economie te stimuleren, onbedoeld bijdragen aan het zombillion-probleem. Wanneer overheden bedrijven steunen die structureel onrendabel zijn, kan dit concurrentievervalsing veroorzaken en innovatie belemmeren. Het is cruciaal dat overheidssteun tijdelijk en gericht is op bedrijven met een reële kans op herstel, en dat er duidelijke voorwaarden worden gesteld aan de steun, zoals een herstructureringsplan en een duidelijke exit-strategie. Transparantie over de verstrekte steun is essentieel om te voorkomen dat middelen worden misbruikt en om het publieke vertrouwen te behouden. Effectieve monitoring van de prestaties van gesteunde bedrijven is daarnaast nodig om te beoordelen of de steun haar doel bereikt.

Jaar	Aantal zombillion-bedrijven (schatting)	Totale schulden (schatting)
2010	5% van de bedrijven	€100 miljard
2015	8% van de bedrijven	€180 miljard
2020	12% van de bedrijven	€300 miljard
2023	15% van de bedrijven	€450 miljard

De cijfers in de tabel geven een indicatie van de groeiende omvang van het probleem. Het is echter belangrijk om op te merken dat deze cijfers schattingen zijn en dat de definitie van een ‘zombillion’-bedrijf kan variëren. Desondanks is de trend duidelijk: het aantal bedrijven dat zich in een precaire financiële positie bevindt, neemt toe.

De impact op investeringen en innovatie

De aanwezigheid van zombillion-bedrijven heeft een aanzienlijke impact op de investeringen en innovatie in de economie. Doordat kapitaal vastzit in niet-productieve bedrijven, is er minder geld beschikbaar voor investeringen in nieuwe, innovatieve bedrijven. Dit remt de economische groei en kan leiden tot een stagnatie van de technologische ontwikkeling. Bovendien creëren zombillion-bedrijven concurrentievervalsing, waardoor het voor gezonde bedrijven moeilijker wordt om te concurreren en te groeien. Ze drukken prijzen en marges, wat de winstgevendheid van het hele bedrijfsleven aantast. Dit effect is vooral merkbaar in sectoren waar de concurrentie al intens is.

De effecten binnen specifieke sectoren

De impact van zombillion-bedrijven varieert per sector. Sommige sectoren, zoals de scheepvaart en de staalindustrie, zijn harder getroffen dan andere. In deze sectoren zijn doorgaans veel bedrijven met een hoge schuldenlast en lage winstmarges actief. De aanwezigheid van zombillion-bedrijven in deze sectoren zorgt voor overcapaciteit en prijzenoorlogen, wat de hele industrie destabiliseert. Sectoren met een hoge mate van innovatie, zoals de technologiesector, kunnen minder direct worden beïnvloed door zombillion-bedrijven, maar ook daar kunnen de effecten voelbaar zijn, bijvoorbeeld door verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling en minder risicobereidheid bij investeerders. Een gezonde economie heeft behoefte aan dynamische markten waar bedrijven kunnen innoveren en groeien, zonder belemmerd te worden door inefficiënte concurrenten.

• Verminderde investeringen in innovatie.
• Lagere economische groei.
• Verstoring van concurrentieverhoudingen.
• Toename van de schuldenlast in de economie.
• Verlies van banen op de lange termijn.

Deze punten illustreren de langetermijngevolgen die het voortbestaan van zombillion-bedrijven heeft op de economische gezondheid. Het is essentieel dat beleidsmakers en investeerders deze effecten onderkennen en passende maatregelen nemen.

De rol van banken en financiële instellingen

Banken en financiële instellingen spelen een cruciale rol in het zombillion-probleem. Zij zijn vaak de kredietverstrekkers aan deze bedrijven en hebben er mede voor gezorgd dat ze in leven zijn gebleven. Vaak ligt het probleem in het feit dat banken terughoudend zijn om slechte leningen af te schrijven, omdat dit hun eigen kapitaalpositie zou aantasten. Dit leidt tot een ‘evergreening’-strategie, waarbij leningen steeds opnieuw worden verlengd, in plaats van dat het bedrijf wordt gedwongen om te herstructureren of failliet te gaan. Dit is niet alleen schadelijk voor de economie, maar ook voor de banken zelf, omdat ze vastzitten aan leningen die waarschijnlijk nooit zullen worden terugbetaald. Het is belangrijk dat banken en financiële instellingen realistischer zijn in hun beoordeling van de kredietwaardigheid van bedrijven en dat ze bereid zijn om tijdig verliezen te accepteren.

Stresstesten en regulering

Stresstesten kunnen banken helpen om hun blootstelling aan zombillion-bedrijven in kaart te brengen en hun kapitaalpositie te versterken. Regulering kan banken dwingen om eerder voorzieningen te nemen voor slechte leningen en om hun kredietverleningspraktijken te verbeteren. Een belangrijk aspect van deze regulering is het beperken van de mogelijkheid voor banken om leningen opnieuw te financieren aan bedrijven die structureel onrendabel zijn. Het is ook belangrijk dat toezichthouders strenger optreden tegen banken die zich niet aan de regels houden. Daarnaast kan het zinvol zijn om de beloning van bankiers te koppelen aan de kwaliteit van hun kredietportefeuille, om een prikkel te creëren om verantwoorde kredietverlening na te streven.

1. Voer stresstesten uit om de blootstelling aan zombillion-bedrijven te meten.
2. Versterk de kapitaalpositie van banken.
3. Beperk het opnieuw financieren van onrendabele bedrijven.
4. Verscherp het toezicht op banken.
5. Koppel beloningen aan de kwaliteit van kredietportefeuilles.

Deze maatregelen, in combinatie met een verbeterd risicomanagement binnen de banken, kunnen helpen om het zombillion-probleem te verminderen en de financiële stabiliteit te waarborgen.

De lange termijn effecten en mogelijke oplossingen

Op de lange termijn kan het voortbestaan van zombillion-bedrijven leiden tot een verlies van dynamiek en innovatie in de economie. Het is essentieel dat er maatregelen worden genomen om dit te voorkomen. Een belangrijk aspect is het creëren van een omgeving waarin bedrijven sneller kunnen herstructureren of failliet kunnen gaan. Dit vereist een flexibel wetgevingskader en een efficiënt faillissementsproces. Daarnaast is het belangrijk om te investeren in het stimuleren van ondernemerschap en innovatie, bijvoorbeeld door het verstrekken van subsidies en leningen aan start-ups en scale-ups. Een gezonde economie heeft behoefte aan een continue vernieuwing van bedrijven en industrieën, waarbij oude, inefficiënte bedrijven worden vervangen door nieuwe, innovatieve bedrijven.

De noodzaak voor proactieve maatregelen

Het negeren van het zombillion-fenomeen is geen optie. De gevolgen voor de economische groei, innovatie en financiële stabiliteit zijn te groot. Een proactieve aanpak, waarbij banken, overheden en investeerders samenwerken, is essentieel om het probleem effectief aan te pakken. Dit vereist een eerlijke en transparante beoordeling van de waarde van bedrijven, een bereidheid om moeilijke beslissingen te nemen en een focus op het stimuleren van toekomstige groei in plaats van het redden van het verleden. Het is essentieel om te onthouden dat het toestaan van faillissementen soms de beste manier is om kapitaal vrij te maken voor nieuwe, veelbelovende ondernemingen en om een gezondere, meer dynamische economie te creëren. Een dergelijke omwenteling kan pijn doen op korte termijn, maar is een noodzakelijke stap voor de lange termijn welvaart.